Hokverrijking voor varkens: aan welke regels moet je voldoen?

Sinds 1 juni 2026 handhaaft de NVWA volledig op de regels voor hokverrijking. Voldoe je er nog niet aan, dan riskeer je bij een controle een waarschuwing of een boete. Het goede nieuws: voldoen is eenvoudiger dan veel varkenshouders denken. In dit artikel zetten we op een rij wat de wet vraagt, welk materiaal wel en niet meetelt, waar de NVWA op let, en hoe je er met langstengelig stro en een hooiruif simpel aan voldoet.

Wat zegt de wet over hokverrijking?

De basis ligt vast in artikel 2.22 van het Besluit houders van dieren, de Nederlandse uitwerking van de Europese varkensrichtlijn. Kort gezegd: varkens moeten permanent kunnen beschikken over voldoende materiaal om te onderzoeken en te bewerken. De wet noemt daarbij concreet stro, hooi, hout, zaagsel, champignoncompost, turf of een mengsel daarvan.

Het draait om natuurlijk wroetgedrag. Een varken dat zich verveelt raakt gestrest, en dat leidt tot problemen als staartbijten. Goed afleidingsmateriaal houdt de dieren bezig en voorkomt dat.

Aan welke eisen moet het materiaal voldoen?

De NVWA beoordeelt je hokverrijking op vijf punten:

• Bereikbaar. De dieren moeten er goed bij kunnen. Het materiaal hangt niet hoger dan schouderhoogte, want een varken kan zijn nek nauwelijks omhoog bewegen.
• Eetbaar én wroetbaar. Dit is sinds een rechterlijke uitspraak het belangrijkste punt: het materiaal moet allebei zijn, niet één van de twee. Het gaat om organisch materiaal dat de dieren kunnen opeten én op de grond kunnen bewerken.
• Permanent beschikbaar. Op elk moment moet minimaal 25% van de varkens in een groepshok het materiaal kunnen gebruiken, 24 uur per dag en vanaf de geboorte.
• Veilig. Geen materiaal dat verwondingen of gezondheidsproblemen veroorzaakt.
• Schoon en vernieuwd. Niet bevuild met mest, urine, stof of schimmel, en minstens één keer per week ververst, aangevuld of vervangen zodat het interessant blijft.

Wat telt wel en niet mee?

Hier lopen veel bedrijven tegenaan. Een ketting of een ketting met een balletje voldoet niet, ook nu al niet, omdat het niet eetbaar en wroetbaar is. Hetzelfde geldt voor hard speelgoed zonder eet- of wroetwaarde. En let op: basisvoer in een wroetbak of op een voerplaat telt niet als hokverrijking, dat valt onder voer.

Wat wel meetelt is organisch, eetbaar en wroetbaar materiaal zoals langstengelig stro, hooi of luzerne. Daarmee zit je goed, mits je het op de juiste manier aanbiedt.

Waar let de NVWA op bij een controle?

Een inspecteur kijkt tijdens een bedrijfsbezoek vooral naar drie dingen: of de dieren er goed bij kunnen, welk type materiaal je gebruikt, en of het eetbaar én wroetbaar is. Daarnaast beoordeelt hij of het permanent en in voldoende mate aanwezig is, die 25%, en of het schoon is.

De handhaving is dit jaar stapsgewijs opgebouwd. Vanaf februari 2026 hielp de NVWA bedrijven met de naleving, vanaf half april volgden waarschuwingen, en sinds 1 juni 2026 handhaaft de NVWA volledig volgens het reguliere interventiebeleid. Elke varkenshouder ontving begin januari 2026 de hokverrijkingskaart van Wageningen UR met de praktische uitleg.

Langstengelig stro: de simpelste manier om te voldoen

Van alle toegestane materialen is langstengelig stro voor de meeste bedrijven de makkelijkste en goedkoopste keuze. Het is eetbaar én wroetbaar, vertrouwd, en de dieren zijn er lang mee bezig.

De uitdaging zit niet in het stro zelf, maar in hóe je het aanbiedt. Stro dat los op de roostervloer ligt, valt door de rooster, raakt bevuild met mest en is zo niet meer schoon of bereikbaar. Dan voldoe je dus alsnog niet.

Houd het stro schoon en bereikbaar met een ruif

Een verzinkte hooiruif of voederruif lost dat in één keer op. Het stro hangt op de juiste hoogte, blijft uit de mest en is permanent bereikbaar voor de dieren. Hang je de ruif boven de brijvoertrog, dan heb je bovendien minder verlies in de put.

Een ruif werkt voor het hele groeibereik van het varken: vleesvarkens, biggen en de dekstal of dragende-zeugenstal met ligboxen. Het is een simpele, eenmalige investering waarmee je structureel aan de eis voldoet.

Zo pak je het aan

Wil je het goed en in één keer regelen? Wij maken hooiruiven en draadmatten volledig op maat, verzinkt en degelijk, geknipt en gezet naar de maten van jouw stal. Keuze uit verschillende maaswijdtes, een scherpe prijs bij grotere afname, en vaak uit voorraad leverbaar.

Bel of app ons vrijblijvend over de mogelijkheden, dan denken we met je mee over wat past in jouw situatie.

Veelgestelde vragen

Is een ketting met een balletje genoeg? Nee. Dat materiaal is niet eetbaar en wroetbaar en voldoet daarom niet aan de eisen.

Hoe vaak moet ik het materiaal verversen? Minstens één keer per week, of zo vaak als nodig is om het schoon en interessant te houden.

Geldt dit ook voor biggen? Ja. Varkens moeten vanaf de geboorte en in alle huisvestingsvormen permanent toegang hebben tot geschikt materiaal.

Telt voer in een wroetbak mee? Nee, basisvoer telt niet als hokverrijking. Het moet gaan om apart, eetbaar én wroetbaar materiaal.

Dit artikel is bedoeld als praktische uitleg, niet als juridisch advies. Raadpleeg voor de exacte eisen altijd de officiële hokverrijkingsregels van de NVWA en de hokverrijkingskaart.